کشاورز ایرانی (مرکز ارائه خدمات جامع آموزش کشاورزی)

هدف ما بالابردن دانش و مهارت است www.iranfarmer.ir

جمعه 25 شهریور 1390

واژگان گیاه‌پزشکی

نویسنده: مهندس علیرضا شعاعی   طبقه بندی: بیماریهای گیاهی، 

پاتولوژی گیاهی: (Plant Pathology ) پاتولوژی گیاهی به علم مطالعه‌ی بیماری‌های گیاهی گفته می‌شود، این علم عوامل بیماری‌زا، چگونگی ایجاد بیماری، چگونگی فعل و انفعلات، ارتباط میان گیاه میزبان و عوامل تولیدکننده‌ی بیماری آن و درنهایت روش‌های مبارزه با آن‌ها را مورد بررسی قرارمی‌دهد.

● بیماری‌شناسی گیاهی: (phytopathology ) علم مطالعه‌ی بیماری‌های گیاهان، شناسایی، ‌مطالعه و مبارزه با عوامل زیان‌آور به گیاه و فرآورده‌های گیاهی و آثار ناشی از این عوامل● بیماری فیزیولوژیکی: (physiological disease) هرگونه اختلال در فیزیولوژی گیاه که عامل آن موجود زنده نباشد مانند اختلال ناشی از کمبود مواد غذایی، سرمازدگی و آلودگی هوا. بدیهی است همه بیماری‌ها جنبه فیزیولوژیکی دارند ولی اصطلاح دربیماری فیزیولوژیکی اغلب به معنایی است که دربالا آورده شده

● بیمارگر: (Pathogen) پاتوژن‌ها به دو گروه زنده Animate و غیرزنده Inanimate تقسیم‌بندی می‌شوند که عامل تولید بیماری هستند.

● پارازیتیسم: (Parasitism) رابطه‌ی میان انگل و میزبان که دراکثر مواقع به ضرر میزبان تمام می‌شود.

● پارازیت: (Parasit) یا انگل به موجودی گفته می‌شود که حداقل یک قسمت از چرخه‌ی زندگی خود را داخل یا روی موجود زنده‌ی دیگر که به آن میزبان یا host گفته می‌شود به سرمی‌برد و تمام یا قسمتی از موادغذایی موردنیاز خود را از آن موجود کسب کند.

● انگل‌های اجباری: (Obligate Parasite) یعنی برخی از پاتوژن‌ها مانند ویروس‌ها، نماتدها و عده‌ای از قارچ‌ها برای تغذیه و تکمیل چرخه‌ی زندگی خود، وابستگی کامل به سلول زنده‌ی میزبان دارند و درمحیط غذایی غیرزنده قادر به رشد نمی‌باشند.

● ساپروفیت اجباری: (Obligate Saprophyte) قادر به تغذیه از سلول زنده نمی‌باشند بلکه موادآلی موردنیاز خود را از منابع غیرزنده یا بقایای پوسیده تامین می‌کنند مانند باکتری‌ها، مایکوپلاسماها و بسیاری از قارچ‌ها که قادرند هم از سلول گیاهی و هم درمحیط غیرزنده رشد کنند.

 ● دوره‌ی بیماری: فواصلی که درتوسعه‌ی یک بیماری رخ می‌دهند را دوره یا چرخه‌ی بیماری می‌نامند که شامل مراحل زیراست:

▪ تلقیح: (Inoculation) عبارت از تماس عامل بیماری‌زا با گیاه است. عامل بیماری‌زا را مایه‌ی تلقیح می‌گویند.

 ▪ رخنه: (Penetration) رخنه عبارت از ورود عامل بیماری‌زا مستقیم یا از منافذ طبیعی و زخم‌ها به داخل میزبان صورت می‌گیرد. قارچ‌ها، نماتدها و گیاهان گلدار انگل می‌توانند به داخل گیاه نفوذ کنند. محل تماس قارچ با سطح گیاه کمی متورم شده و آپرسوریوم (Appresorium) تشکیل می‌شود ازمحل آپرسوریوم یک هیف ظریفی به نام میخ رخنه خارج شده و به کمک آن وارد گیاه می‌شود. گیاهان انگل گلدار نیز آپرسوریوم و میخ رخنه تولید می‌کنند. تمام باکتری‌ها و بسیاری از قارچ‌ها توسط روزنه‌های هوایی، آبی، عدسک‌ها و زخم وارد گیاه می‌شوند ویروس‌ها و بعضی از باکتری‌ها و پاتوژن‌های دیگر می‌توانند توسط نیش حشرات به داخل بافت میزبان رخنه کنند.


▪ عفونت: (Infection) عفونت مرحله‌ای است که پاتوژن ‌درداخل میزبان با سلول‌های حساس ارتباط برقرارکرده، غذای خود را ازآن‌ها جذب می‌کند. گیاه دراین مرحله مکانیسم دفاعی مختلفی ازخود آشکار می‌سازد.

▪ دوره‌ی نهفتگی بیماری:(Latent Period) مدت زمان بین تلقیح تاظهور علایم بیماری را دوره‌ی نهفتگی یا کمون می‌گویند. ▪ تهاجم: (Invasion) دراین مرحله عوامل بیماری‌زا به‌صورت‌های گوناگون و به درجات متفاوت در بافت میزبان خود پخش می‌شوند.

▪ تولیدمثل: (Reproduction) نحوه‌ی تولیدمثل درانگل متفاوت است. باکتری‌ها به‌صورت تقسیم دوتایی سلول و به‌ندرت ازطریق جنسی تکثیر می‌شوند. قارچ‌ها ازطریق تولید اسپورهای جنسی و غیرجنسی و میکوپلاسماها، پروتزوآها با تقسیم ساده تکثیر می‌شوند ویروس‌ها و ویروئیدها ازطریق همانندسازی (replication) با استفاده از تقسیم سلول، نماتدها با تخمگذاری و گیاهان گلدار انگل با تولید بذر تولیدمثل می‌کنند.

▪ انتشار پاتوژن: (Transmission) انتشار انگل‌ها مانند زئوسپورهای قارچ، باکتری‌، نماتد می‌توانند مسافت کوتاهی را طی کنند اما دراکثر مواقع انگل‌ها به صورت غیرفعال توسط باد، باران، حشرات، آب آبیاری، ‌بذر، ‌غده و نشاءهای آلوده، جانوران و ادوات کشاورزی و باغبانی انتشار پیدا می‌کنند.

▪ زمستان گذرانی: (Over wintering) انگل‌های گیاهان چندساله زمستان را در گیاهان می‌گذرانند. قارچ‌هایی که انگل گیاهان یکساله هستند ممکن است زمستان را به شکل اسپور، میسلیوم درحالت خواب، اسکلرت (سختینه) درروی بقایای گیاهی و یا دربذر و غده سپری کنند، باکتری‌ها نیز درداخل بذر، غده، گیاهان آلوده و خاک زمستان را می‌گذرانند. نماتدها در بیشتر مواقع به‌صورت تخم درخاک و یا به‌ندرت به‌شکل لارو در بذر زمستان گذرانی می‌کنند. ویروس‌ها در حشرات ناقل، گیاهان میزبان، بذر و غده زمستان را می‌گذرانند...

● بی‌رنگی: (etiolation) ازبین رفتن رنگ سبز گیاه به علت رشد درتاریکی یا دراثر مواد تولید شده در میکروارگانیزم‌ها

● سبزردی یا کلروز: (chlorosis) به از بین رفتن جزئی یا کلی رنگ سبز اندام‌های گیاهی دراثر کمبود موادغذایی یا حمله‌ی پاتوژن‌ها با وجود نور کافی گفته می‌شود. کلروز با برطرف شدن عامل آن محو شده و گیاه رنگ طبیعی خود را به دست می‌آورد.

● ملانوز: (melanose) به قهوه‌ای یا سیاه شدن غده و اندام‌های گوشتی می‌گویند، این بیماری دراثر کمبود اکسیژن پدید می‌آید.

 ● موزائیک: (mosaic) ایجاد لکه‌های زرد در پیکره‌ی سبز پهنک را موزائیک می‌نامند که از بیماری‌های ویروسی است.

● پلاسیدگی: (wilting) درگیاهانی دیده می‌شود که ریشه یا آوندهای‌شان مورد حمله قرارگرفته باشند.

 ● لکه‌دارشدن برگ و میوه: بسیاری از انگل‌ها تولید لکه دربرگ و میوه می‌کنند. اندازه، شکل، رنگ، لکه‌ها می‌تواند درتشخیص بیماری مهم باشد.

● ریزش اندام‌های گیاهی: ریزش برگ، گل، جوانه، میوه در صورتی که غیرطبیعی و ناشی ازبیماری است که بی‌اندازه باشد.

 ● نانیسم: (nanisme) نانیسم یا کوتولگی اندام‌های گیاهی دراثر کاهش تعدادی از سلول‌های گیاهی هیپوپلازی (hypoplasia) و یا کوچک شدن اندازه‌ی سلول‌ها هیپوتروفی (hypotrophy) پدید می‌آید.

● ژیگانتیسم: (gigantism) عبارت از رشد بی‌اندازه‌ی اندام‌های گیاهی دراثر افزایش تعداد سلول‌ها هیپرپلازی (hyperplasia) و یا رشد بی‌اندازه‌ی سلول هیپرتروفی (hypertrophy) می‌باشد. ژیگانتیسم در اثر افزایش ازت خاک، عوامل نامساعد محیط، بیماری‌های باکتریایی و... بوجود می‌آید.

 ● عدم تقارن دربرگ: با ازبین رفتن تقارن بین دوقسمت پهنک بوجود می‌آید.

● جارویی شدن: شاخه‌ها از فواصل نزدیک بهم رشد کرده، شکل جارو به خود می‌گیرند.

● روزت: (rosette) فاصله‌ی میان گره هاکم شده و برگ‌ها به‌صورت کپه‌ای مانند گلبرگ‌های گل سرخ شده.

● تاولی شدن: بافت میان رگبرگ‌ها رشد فوق العاده‌ای پیدا کرده و در روی پهنک به شکل تاول ظاهر می‌شود.

● غده یا گال (سرطان): دراثر تحریک سلول‌ها وعمل هیپروتروفی یا هیپرپلازی بوجود می‌آید.

 ● تغییراستحکام بافت گیاهی: دراثر بیماری ممکن است بافت گیاهی استحکام خود را ازدست داده، پوسیده شود.

● نکروز: (necrosis) نکروز دراثر مرگ سلول‌های گیاه بوجود می‌آید که به‌صورت بافت مرده یا لکه‌ی قهوه‌ای خشک ظاهر می‌شود.

● بلایت یا بادزدگی: (blight) مرگ سریع برگ، جوانه، شاخه و اندام گیاهی می‌گویند.

● شانکر: (canker) به ناحیه‌ی مرده نکروتیک فرورفته با حاشیه‌ی مشخص در پوست ریشه، تنه یا شاخه می‌گویند.

● مرگ سرشاخه: (dieback) مرگ سریع سرشاخه‌ها از انتها به پائین گسترش می‌یابد.

● آنتراکنوز: (anthracnose) به لکه‌های زخم مانند نکروتیک روی برگ، ساقه، میوه یا گل می‌گویند.

● جرب:‌(scab) لکه‌های موضعی روی برگ، میوه، غده و یا سایرقسمت‌های گیاه که به‌طور عمده کمی برجسته یا فرورفته بوده و ترک خورده نیز می‌باشند.

 ● وارت: (wart) زگیل

● زنگ: (rust) تاول‌های شبیه به زنگ آهن درروی برگ و یا سایر اندام‌های هوایی گفته می‌شود.

● سفیدک: (mildew) لکه‌های زرد یا نکروتیک (خشک) روی برگ، ساقه و میوه اند که به‌طورمعمول با ریسه یا اندام‌های بارده قارچ همراه هستند.

● لکه: (blotch) قسمت‌های نسبتاً وسیع ونامنظم تغییر رنگ یافته یا مرده روی اندام‌های گیاه

 ● مومیایی: (mummy) میوه‌ای که براثر حمله‌ی قارچ پوسیده و سپس چروکیده و خشک شده باشد.

● سیاهک: (smut) بیماری ناشی از قارچ‌های راسته‌ی Ustilaginales

 ● پژمردگی: (wilt) پلاسیدگی یا ازبین رفتن شادابی گیاه براثر کمبود یا ازدست دادن آب، پژمردگی ممکن است براثر اختلال درانتقال یا جذب آب.

 ● زردی: (yellows) اصطلاحی برای توصیف بیماری‌های گیاهی که نشانه‌ی عمده و شهود آن‌ها زردی است.

● هوازی: (aerobe) موجود ‌زنده‌ای که برای فعالیت ‌و رشد نیاز به اکسیژن دارد.

 ● بی‌هوازی: (anaerobe) موجود زنده‌ای که درنبود اکسیژن (O۲) آزاد، فعالیت و رشد می‌کند.

● غیرزنده: (a biotic) واژه‌ای برای توصیف بیماری‌هایی که براثر عوامل غیرزنده بوجود می‌آید.

● آفلاتوکسین:(Aflatoxin) زهرابه‌ای که قارچ Aspergillus و برخی دیگر از قارچ‌ها تولید می‌کنند و برای انسان و حیوان زیان‌آور است.

● باکتری: (bacterium) موجود زنده‌ی پروکاریوت و معمولاً تک سلولی با دیواره‌ی مشخص که تکثیرآن به روش تقسیم دوتایی انجام می‌شود.

● بیماری باکتریایی: (bacteriosis) هرنوع عفونت یا بیماری که عامل آن باکتری باشد.

● تشخیص: (diagnosis) شناسایی بیماری، اختلال یا عارضه و نیز شناسایی عامل آن‌ها.

 ● خفتگی: (dormancy) حالت غیرفعال موجودات زنده براثر شرایط

● دوز: (dose) ۱) میزان آفت‌کش درواحد سطح حجم یا وزن ۲) مقدار بیمارگر که برای مایه‌زنی به کار می‌رود.

● گیاه تله: (decoy crop) گیاهی زراعی که به منظور جلب بیمارگر و کاهش جمعیت آن کشت می‌شود کاهش جمعیت بیمارگر از طریق حذف گیاه تله انجام می‌شود.

● گردپاشی: ‌(dusting) پاشیدن آفت‌کش‌ها به صورت گرد.

● اپی فیت: (epiphyte) موجود زنده‌ای که بدون داشتن رابطه‌ای انگلی روی سطح گیاه به سرمی‌برد.

● قارچ: (fungus) موجود زنده‌ای با هسته‌ی حقیقی که اندام رویشی آن معمولاً به شکل ریسه است و موادغذایی خود را ازطریق جذب گرفته و تولیدمثل آن با تشکیل هاگ‌های جنسی، غیرجنسی یا هردو است.

● زیستگاه: (habitat ) محل طبیعی زندگی موجود زنده

● دامنه‌ی میزبانی: (host range) مجموعه‌ی میزبانان یک بیمارگر که به طورطبیعی شناخته شده و یا به طورآزمایشی تعیین شده باشد.

● ریسه: (hypha ) رشته‌ای لوله‌ای شکل که واحد ساختمانی اغلب قارچ‌ها است.

● میسلیوم: (mycelium ) توده ریسه (hyphae) قارچ‌ها

● قارچ‌شناسی: (mycology) علم مطالعه قارچ‌ها

● میکوپلاسمایی: (mycoplasma) موجودات شبیه باکتری ولی بدون دیواره یاخته

● نماتد: (nematode) جانورکرمی شکل یا نخ مانند از شاخه‌ی Nematoda که ممکن است انگل گیاه یا حیوان باشد و به‌طور آزاد درآب یا خاک زندگی می‌کند.

● نماتدشناسی: (nematology) علم مطالعه‌ی نماتدها

 ● پاتووار: (pathovar) زیرگونه‌ای از باکتری که ازلحاظ دامنه‌ی میزبانی متمایز باشد.

 ● پاتوتیپ: (pathotype) زیرگونه‌ای از بیمارگر که ازلحاظ بیماریزایی (به‌ویژه دامنه‌ی میزبانی) متمایز باشد.

● سختینه: (sclerotium) اندامی سخت، فشرده و مقاوم دربرابر شرایط نامساعد محیط که می‌تواند زمانی طولانی به حالت غیرفعال باقی بماند و پس از مساعد شدن شرایط جوانه زند.

● تنش: (stress) اثر نامساعد محیط خارج روی گیاه وبیماری

 ● استایلت: (stylet) قطعات دهان دراز، باریک و توخالی برخی حشرات و نماتدها برای سوراخ کردن بافت میزبان و کشیدن مواد غذایی ازآن.

● همزیستی: (symbiosis) زندگی دوموجود زنده غیرمشابه باهم به نحوی که این نوع زندگی برای هر دومفید باشد.

● تحمل: (tolerance) نوعی واکنش درمقابل بیمارگر که درآن گیاه آلوده می‌شود ولی خسارت چندانی نمی‌بیند یا نشانه‌های شدیدی درآن به وجود نمی‌آید. که درواقع تحمل نوعی پذیرندگی است.

 ● ویروس‌شناسی:‌(virology) علم مطالعه‌ی ویروس‌ها

● پرآزاری: (virulence) شدت بیماریزایی بیمارگر

● زهرابه: (toxin) ۱) ترکیباتی که به‌وسیله‌ی بیمارگر تولید و موجب بروز تمام و یا قسمتی از نشانه‌های بیماری درگیاه می‌شود. ۲) هرگونه ترکیبی که ازموجودی تولید می‌شود و برای برخی موجودات دیگر زیان‌آور است.

what coconut oil
پنجشنبه 23 آبان 1398 07:18 ب.ظ
Great delivery. Outstanding arguments. Keep up the great
work.
coconut oil where
پنجشنبه 23 آبان 1398 05:25 ق.ظ
My relatives every time say that I am wasting my time here at net,
except I know I am getting experience every day by reading such
pleasant articles.
plenty of fish dating site
یکشنبه 19 آبان 1398 07:51 ب.ظ
Unquestionably believe that which you stated. Your favorite
justification seemed to be on the web the easiest thing to be aware of.
I say to you, I definitely get annoyed while people consider worries that they just do not know about.
You managed to hit the nail upon the top and defined out the whole
thing without having side effect , people could take a signal.
Will likely be back to get more. Thanks
coconut oil
سه شنبه 14 آبان 1398 12:50 ق.ظ
It is appropriate time to make some plans for the future and
it's time to be happy. I've learn this post and if I may just I wish
to suggest you some attention-grabbing things or suggestions.

Perhaps you can write subsequent articles relating to this article.
I wish to learn even more issues approximately
it!
coconut oil benefits
دوشنبه 13 آبان 1398 07:07 ب.ظ
Your way of explaining the whole thing in this piece of writing is in fact pleasant, all be able to effortlessly be aware of it, Thanks
a lot.
minecraft games
پنجشنبه 4 مهر 1398 05:02 ق.ظ
Hi there! Do you know if they make any plugins to assist with
Search Engine Optimization? I'm trying to get my
blog to rank for some targeted keywords but I'm
not seeing very good success. If you know of any please
share. Thanks!
gamefly free trial
چهارشنبه 11 اردیبهشت 1398 03:50 ب.ظ
There's definately a lot to know about this topic. I really like
all of the points you've made.
gamefly free trial
چهارشنبه 11 اردیبهشت 1398 12:59 ب.ظ
Aw, this was an exceptionally good post. Spending some time and actual effort
to create a top notch article… but what can I say… I hesitate a lot and never seem to get nearly anything done.
griffingate
سه شنبه 10 اردیبهشت 1398 05:00 ب.ظ
nice job
lycos
سه شنبه 10 اردیبهشت 1398 01:19 ب.ظ
nice site
bloglovin
دوشنبه 9 اردیبهشت 1398 07:10 ب.ظ
healing stuff
gemstones
دوشنبه 9 اردیبهشت 1398 01:32 ب.ظ
crystals and stones
healinggem
یکشنبه 8 اردیبهشت 1398 08:14 ب.ظ
healing stones and gemstones
minecraft
یکشنبه 8 اردیبهشت 1398 03:33 ب.ظ
This is a great tip especially to those fresh to the blogosphere.

Simple but very precise information… Thank you for sharing this one.
A must read post!
minecraft
سه شنبه 6 فروردین 1398 03:07 ب.ظ
Its like you read my mind! You seem to know so much about this, like you wrote the book in it or something.
I think that you could do with some pics to drive the message home a little bit,
but other than that, this is magnificent blog.
A fantastic read. I will certainly be back.
Lace Wigs
جمعه 2 فروردین 1398 07:13 ب.ظ
cheap wigs44668
Lace Wigs
Roosevelt
پنجشنبه 1 فروردین 1398 10:07 ق.ظ
wigs for women13717
Roosevelt
human hair wigs
سه شنبه 28 اسفند 1397 02:49 ق.ظ
wigs foor women34077
human hair wigs
cool math games diggy
چهارشنبه 15 اسفند 1397 11:40 ق.ظ
click my website play game free now
space cord coolmath
چهارشنبه 1 اسفند 1397 06:40 ق.ظ
Good post, thank
math playground green mission
چهارشنبه 1 اسفند 1397 06:39 ق.ظ
Love post, thank
fashion 2019
پنجشنبه 27 دی 1397 10:33 ب.ظ
I was wondering if you ever thought of changing the structure of your site?
Its very well written; I love what youve got to say.
But maybe you could a little more in the way of content so people could
connect with it better. Youve got an awful lot of text for
only having one or 2 pictures. Maybe you could space it out better?
Love seat and Sofa Covers
شنبه 19 آبان 1397 10:27 ب.ظ
Howdy, I believe your web site might be having internet browser
compatibility issues. When I take a look at your web site in Safari, it looks fine however,
if opening in IE, it has some overlapping issues. I just
wanted to provide you with a quick heads up! Other than that, wonderful website!
https://www.koverroos.com/
سه شنبه 3 مهر 1397 06:13 ب.ظ
Admiring the time and effort you put into your site and detailed information you present.
It's nice to come across a blog every once in a while that isn't the same old rehashed material.

Great read! I've saved your site and I'm adding your RSS feeds
to my Google account.
Organic Food
پنجشنبه 8 شهریور 1397 12:44 ق.ظ
It's remarkable in support of me to have a website,
which is beneficial in support of my experience. thanks admin
https://www.thomasandmore.com/collections/shop-the-collection/products/white
پنجشنبه 1 شهریور 1397 11:29 ب.ظ
You can certainly see your enthusiasm in the work you write.
The arena hopes for even more passionate writers such as you who are not afraid to mention how they
believe. All the time follow your heart.
Dress shirt hand cut
یکشنبه 21 مرداد 1397 01:23 ق.ظ
I'm truly enjoying the design and layout of your site.
It's a very easy on the eyes which makes it much more enjoyable for me to
come here and visit more often. Did you hire out a designer to create your theme?
Excellent work!
unitedcabling.com
یکشنبه 21 مرداد 1397 12:10 ق.ظ
Thanks for sharing your thoughts. I truly appreciate your efforts and I will be waiting for your further post thank
you once again.
Thomas and More
شنبه 9 تیر 1397 03:39 ب.ظ
I know this site provides quality based articles or
reviews and extra stuff, is there any other web page which offers these data in quality?
Oral Health
جمعه 28 اردیبهشت 1397 08:10 ب.ظ
If some one wants to be updated with most up-to-date technologies therefore he must
be pay a visit this website and be up to date daily.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
  • آخرین پستها

  • ابر برچسبها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید : 12
  • بازدید امروز :9
  • بازدید دیروز : 7
  • بازدید ماه قبل : 6
  • تعداد کل پست ها :

 

 


ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو